WYKWINTNA KUCHNIA ZDARZEŃ
"A w życiu bardzo istotne są korzenie. Poczucie, że nie jest się znikąd, a z jakiegoś określonego miejsca."

Każda kultura czy narodowość ma swój kawałek ziemi, z której pochodzi i która w jakiś sposób ją definiuje. Mimo że globalizacja zdołała je wymieszać, poprzestawiać i pozornie zatrzeć granice, to jednak pewnych cech nie udało się wyeliminować. Czy to zewnętrznie czy w środku, każdy człowiek pokazuje lub czuje, gdzie mocniej bije jego serce i co określa jego osobowość. Owe poplątanie korzeni ma także swoją smutną stronę, kiedy świat zmusza ludzi do porzucenia swojego miejsca na ziemi i nie pozwala wzrastać tam, skąd pochodzą ich przodkowie. Najgorzej zaś, kiedy nie jest się świadomym, że daleko od domu ktoś na nich tęskni i czeka. Kiedy jednak pewne tajemnice chcą, aby je odkryć, trzeba znaleźć sposób, aby owe korzenie ponownie poczuły znajome im podłoże.

"Historia ma to do siebie, że prawdę widzi się dopiero z pewnej perspektywy, a będąc w samym środku wydarzeń, nie jest się w stanie ocenić rzeczywistości."

Na kartach tej powieści splatają się losy trzech kobiet, które reprezentują trzy pokolenia. Jest Hanka i jej córka Ewelina oraz pani Zofia, która swoją opowieścią splata ich losy. A historia okazuje się sięgać swoimi mackami aż na Cypr i przedstawia, w jak okrutny sposób jedna z nich została pozbawiona swoich korzeni, co w konsekwencji doprowadziło do powstawania tajemnic, które czekają na odpowiedni moment, aby się ujawnić. Mija niemalże pięćdziesiąt lat, zanim prawda zostaje odkryta, a to tylko dlatego, że ktoś ma wyrzuty sumienia, a ktoś inny smykałkę do podróżowania i poszukiwań. Wydaje się, że całą historią rządzą zbiegi okoliczności, które doprowadzają do zaskakujących wniosków.

"Każdy ma sprawy, których nie załatwił tak, jak należy, i o których nie może zapomnieć."

Kiedy wraz z Eweliną udajemy się na Cypr, historia zostaje wzbogacona o jakże wiele barw, smaków i zapachów. Podróżujemy razem z nią śladami Afrodyty, greckich mitów i historii, które wydarzyły się naprawdę. Poznajemy jakże okrutną prawdę dotyczącą północnej części wyspy, która wciąż nosi ślady minionych konfliktów, a po Mieście Duchów nadal krążą cienie tych, którzy w nim zginęli i tych, których wypędzono. Jednak dzięki opowieści pani Zofii i dociekliwości Eweliny, tragiczna przeszłość ma szansę choć trochę nadrobić zaległości i prosić się o lepsze zakończenie. Czy cypryjskie korzeni okażą się równie silne jak polskie i czy da się je spleść w jeden nierozerwalny warkocz?

"Cypryjskie meze" to jakże pysznie skomponowane danie, które wraz z każdym kolejnym talerzem zaprasza nas do świata tradycji, przyjaźni i nieprzemijających wartości. Kiedy zasiadamy do stołu, jesteśmy delikatnie zaintrygowani, później zachwyceni po to, aby na końcu stwierdzić, że tak zaskakującego posiłku już dawno nikt nam nie zaserwował. Takie są jednak opowieści Jolanty Kosowskiej - pełne barw, niezapomnianych miejsc i ludzkich historii, które pochłaniają nas bez reszty swoją nieprzewidywalnością. Zawsze wśród niezwykłych krajobrazów, zawsze z bohaterami pełnymi niespodzianek, zawsze z nutką tajemnicy.

Polecam - nikt nie wyjdzie z tej opowieści głodny.
*Wszystkie cytaty pochodzą z książki Cypryjskie meze, Jolanta Kosowska, Wydawnictwo Novae Res, 2026
*Współpraca recenzencka z Wydawnictwem Novae Res

Powieści o odkrywaniu rodzinnych tajemnic i poszukiwaniu własnej tożsamości od lat cieszą się dużą popularnością. Czasami przypadkowo odnalezione zdjęcie, stary dokument czy pozornie nieistotna pamiątka potrafią stać się początkiem niezwykłej podróży w głąb rodzinnej historii. Poszukiwanie własnych korzeni to nie tylko odkrywanie faktów z przeszłości, ale także próba zrozumienia siebie i odpowiedzi na pytanie, jak wydarzenia sprzed wielu lat wpływają na kolejne pokolenia. Właśnie wokół tego motywu została zbudowana powieść „Cypryjskie meze”, w której rodzinne tajemnice splatają się z dramatycznymi wydarzeniami z historii Cypru, prowadząc bohaterkę do odkrycia prawdy o sobie i swoich bliskich.

Historia rozpoczyna się we Wrocławiu, gdzie mieszka Hanka Kubacka. Od dziesięciu lat, po śmierci ukochanego męża Konrada, samotnie mierzy się z codziennymi problemami, co szczególnie widać w dniu, w którym ją poznajemy – pełnym niepowodzeń i trudnych emocji.

Wsparciem dla Hanki jest jej córka Ewelina - studentka historii sztuki, zafascynowana Grecją i Cyprem, gdzie niedawno przebywała w ramach programu Erasmus. Zachwycona wyspą namawia matkę na wyjazd, który miałby pomóc jej nabrać dystansu i na nowo cieszyć się życiem. Zanim jednak dowiemy się, czy Hanka przyjmie tę propozycję, narrację przejmuje Ewelina, cofając się o cztery miesiące. I właśnie wtedy rozpoczyna się główny wątek powieści – odkrywanie własnych korzeni.

Opiekując się osiemdziesięcioletnią panią Zofią, przygotowującą się do przeprowadzki do Gdańska, Ewelina odnajduje fotografię z 1974 roku przedstawiającą Warosię – dawny luksusowy kurort, dziś opuszczoną dzielnicę Famagusty i symbol podziału Cypru. Wśród pamiątek znajduje również menu z restauracji „Narodziny Afrodyty”. Niechętnie wracająca do przeszłości pani Zofia opowiada jej historię kilkuletniej Eleni, cypryjskiej dziewczynki, którą opiekowała się w 1974 roku.

Ten wątek pokazuje okoliczności, które doprowadziły do tego, że Ewelina zaplanowała wyjazd na Cypr. Początek w ogóle na to nie wskazywał. Wydawało się, że to Hanna będzie główną bohaterką i wokół niej będzie się wszystko toczyć, a tymczasem przez większą część powieści uwaga skupia się na Ewelinie i jej pobycie na Cyprze, gdzie próbuje rozwiązać zagadkę związaną z menu z Warosi oraz małej dziewczynki Eleni.

To kolejna powieść pani Jolanty Kosowskiej, która wraz z opowiadaną historią, zabiera nas w kolejny region Europy, pokazując jego uroki, historię, ludzi, obyczaje i krajobrazy. Z jej napisanymi opowieściami byłam już w Chorwacji (, w Portugalii ("Szalone Porto"), we Włoszech ("Wielkie włoskie wakacje" i "Déjà vu"), na Maderze ("Madeira") i w Pradze ("Sobie pisani"). Tym razem miejscem akcji jest urokliwy Cypr, ale nie jest on jedynie pięknym tłem. Wpleciona w fabułę tragiczna przeszłość kraju, która wciąż żyje w ludzkiej pamięci.

Początek wskazywał raczej na typowy romans w Cyprem w tle, ale to, jak potoczyła się ona dalej, wyszło całości na plus. Tutaj Cypr jest tłem, ale o innym charakterze. Autorka przekazuje ciekawostki na temat Cypru, prawa tam panującego, potraw i zwyczajów, ale przede wszystkim dramatycznych wydarzeń, jaki miały miejsce w 1974 roku. To dzieje, o których nie każdy wie, a przecież wówczas była to tragedia wielu mieszkańców wyspy.

Czytałam tę książkę z zainteresowaniem, gdyż autorka potrafi swoim stylem przyciągnąć uwagę oryginalnym rozwojem sytuacji. Czyni to w bardzo przystępnym i płynnym stylu, zarówno pod względem konstrukcji fabuły, jak i sposobu prowadzenia narracji. Snuje swoją opowieść spokojnie i konsekwentnie, stopniowo wprowadzając kolejne wątki dotyczące zarówno teraźniejszości, jak i wydarzeń z przeszłości. Nie ma tu wprawdzie nagłych zwrotów akcji, ale jest w niej zdarzeń, które zaskakują, pokazując zawiłość ludzkich losów.

Powieść została napisana z wykorzystaniem narracji pierwszoosobowej. Początkowo historię poznajemy z perspektywy Hanny Kubackiej, jednak po pewnym czasie głos przejmuje jej córka Ewelina, która cofa się o cztery miesiące i opowiada o wydarzeniach poprzedzających ich spotkanie. Taki zabieg narracyjny pozwala stopniowo odkrywać kolejne tajemnice i lepiej zrozumieć powiązania między bohaterami

Tytuł powieści „Cypryjskie meze” można odczytywać nie tylko dosłownie, jako nawiązanie do lokalnej kuchni i kultury, ale też jako znaczenie symboliczne. Meze to bowiem zbiór wielu małych dań, z których każde smakuje inaczej, a dopiero razem tworzą pełnię doświadczenia. Podobnie skonstruowana jest historia opowiedziana w tej powieści, gdzie z pozoru oddzielne losy, wspomnienia, niedopowiedzenia i fragmenty przeszłości stopniowo układają się w spójną opowieść o rodzinie, tożsamości i bolesnych doświadczeniach sprzed lat. Inne znaczenie wybrzmiewa na koniec tej historii, że cypryjskie meze to jak wspomnienie wszystkich naszych bliskich, tych, którzy byli i tych którzy wciąż są z nami. Każdy z nich wnosi do naszego życia swoją własną historię, która z naszą tworzy wspólną całość. Jedno bez drugiego nie mogłoby istnieć.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem Zaczytani